يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الْقَوْسِ қағидасына сай келеді.

/Садақтан оғы шыққандай діннен шығып кетеді,Бухари,Муслим/

Мектубат-424

Бiрiншi қауiптi сөз: «Әужәдәт-hүл әсбаб», яғни, себептердің ықпалымен пайда болады.

Екiншi қауiптi сөз: «тәшәккәлә би нәфсиhи», яғни, «өздігінен пайда болады».

Үшiншi қауiптi сөз: «иктизат-hүл табиат», яғни, «табиғи құбылыс, табиғат қажет еткен соң солай болады».

Иә, сонымен, әлемнiң бар екенi рас, оны ешкім жоққа шығара алмас. Әрбір болмыс, шебер әрі хикметті түрде, яғни, белгiлi бір мақсатпен, пайдаға асатындай жаратылғаны ап-анық көрініп тұр. Әрі, ежелден бері келе жатқан дүниедей көне емес, жаңадан жасалып, көз алдымызда пайда болуда. Олай болса, ей, дінсіз адам! Қалай болғанда да сен жаратылыс туралы: «Мына болмысты мысалға, мына хайуанды себептер жаратты, яғни, себептер жиналып жаратты не болмаса, өзінен-өзі пайда болды, яғни, табиғаттың әсерінен пайда болды не болмаса, Қадир Зүлжәләлдың құдіретімен жаратылды, яғни, Аллаh жаратты» деуге мәжбүрсің. Ақылға салар болсақ, осы төрт жолдан басқа түсіндіру мүмкін емес.

Егер былай десең: «Жаратылысты табиғатқа телісең қыруар қисынсыздықтар мен шыға алмайтын тығырықтар пайда болады дейсiң. Ал, бұларды Ахад әрі Сәмад бір Аллаһқа бергенде әлгi қиындықтар қалай жоғалып, ұғыну жеңіл болып кетеді?»

Жауабы: «Бірінші мысалда, Күн сәулесі еш қиындықсыз, кіп-кішкене тамшыдан бастап, сонау айдын көл, үлкен теңізге дейін шағылысып, өзінің сәулесін, әсерін өзіне ұқсас көптеген кішкене мысали күндер арқылы жеңіл көрсете қояды. Егер әлгі тамшының және сол сияқты жылтырақ бөлшектердің күнмен байланысы жоқ десе, онда әлгі кішкене күнді көрсетіп тұрған әрбір бөлшектің ішінде күн сыртқы пішінімен бірге орналасуы керек. Сол сияқты әрбір болмысты тікелей Заты-Ахад уа Сәмад бір Аллаһтың жаратқаны, оның құдіретімен болады деген кезде бүкіл болмысқа не керектiң бәрi өте оңай әрі жеңіл түрде қамтамасыз етіледі. Егер мұндай байланыс үзілсе болды әлгіндей қызметшiлiк тоқтап, болмыс атаулы өз бетімен жүр немесе табиғатқа қатысты дейтін болсақ, ондай жағдайда шешілмейтін шексіз байланыстар түйіндерге айналып, ақылға сыймайтын жөнсіздік, яғни, мүмкінсіздіктер алдымыздан шығады. Онда мына керемет хикметке көз жұмып, әлемнің кiшкене үлгісі тәрізді, таңғажайып мәшинеге ұқсас шыбынды сол шыбынның ішіндегі меңіреу табиғат жасады деп сенуге тура келеді. Ендеше бүкіл табиғаттың өзін шексіз әлемді жарататын құдірет пен хикмет иесi деп мақұлдауға тура келеді. Бұл дегеніміз бір емес, бәлкім сансыз есе қисынсыз, санасыз сандырақ болар еді. Олай болса, Заты Уажиб-үл Ужуд жаратқан және оның серігі мен теңі жоқ, болуы да мүмкін емес. Сол сияқты оның құдіретіне және болмысты жарату ісіне де өзгенің араласуы мүмкiн емес, мүлдем ақылға сыймайтын түсінік. Ал, екінші жөнсіздіктегі мүшкілдікке келер болсақ, көптеген еңбектерімде баяндағанымдай, егер болмыс атаулы Уахид Ахад бір Аллаһқа берілсе, барлық нәрсе бір нәрседей жеңіл әрі оңай болады. Егер іс себептерге, табиғатқа жүктелсе бір ғана нәрсе бүкiл болмысты жаратқандай аса зор қиындық туғызады.

Мәселен, бір адам патшаның қызметшісі болып қол астына кiрсе, сол мансаптың арқасында әлгi адамның күш-қуаты жүз есе артып, бұған дейінгі атқарған қызметінен әлдеқайда көп істер тындыра алады. Өйткені, атқаратын ісі мен жұмысына қажетті заттарды, күш-қуатты өзі тасымайды, тасуға да мәжбүр емес. Әлгi байланыс арқылы керегінің бәрін патшаның қазынасынан алып және оны патшаның әскері тасиды. Демек, атқарған істері керемет, бейне бір патшаның өзi iстегендей тыянақты, іс-қимылы бір әскери жасақтың қимылындай керемет басталып, таңғажайып болып аяқталады.

Мысалы, кішкентай құмырсқа, әлгіндей қызметкерлік арқылы Перғауынның зәулім сарайын тас-талқан етеді. Шыбын сондай байланыстың арқасында патша Нәмрудты жер жастандырады. Сондай байланыспен кiп-кiшкене қарағайдың дәнегі, таудай қарағай ағашын арқалап, ішіне сақтап тұр емес пе?. *

Иә, егер мұндай тығыз байланыс үзіліп, әлгіндей зор қызметінен босатылса, онда кішкене дәнек зәулім қарағай ағашына қажетті заттарды өзі арқалап тасуға мәжбүр болар еді, ол да мүмкін емес. Ол кезде, көп болса өзіне шақ сол азғантай күш-қуатының шамасындай ғана iс атқарады. Әрине, мұндай хикаяны қиялға жүйрік сайқымазақ естісе де, осындай жөнсіз қиялдан ол да қатты ұялатын шығар.

Сонымен, болмыс атаулыны Уажиб-үл Ужудқа беру, яғни, бiр Аллаh жаратты деу шарт әрi сөзсіз жеңіл. Ал, табиғат жаратты деу мүшкіл, ақылға қонымсыз.

https://www.rebrand.ly/tabigat

Лемалар-185

Зерттеуші ғалымдардың айтуынша, әрі Зұлқарнайын деп аталуына
қарағанда Иемен патшаларынан «Зүл-иезен» секілді «зү» сөзімен басталған
атау-есімдерге байланысты бұл Зұлқарнайын, Ескендір Руми емес яғни
Македониялық Ескендір емес. Бұл Иемен патшаларының бірі. Ол Хазіреті
Ибраһим заманында өмір сүрген, Хазіреті Хызырдан дәріс алған. Ал,
Ескендір Руми болса, шамамен милади жыл санаудан үш жүз жыл бұрын
болған, Аристотельден дәріс алған. Адамдар жазған тарих нақты түрде
үш мың жылдық оқиғаларды ғана қамти алады. Мұндай қысқа тарихпен
Хазіреті Ибраһимнің заманынан бұрыңғы дәуірді шолып, нақты хабар беру
қиын. Қазіргі тарих я, ойдан шығарылған, я, болмаса болған оқиғаларды
жоққа шығарып, я болмаса шала-шарпы қысқа қайырады. Бұл Иемендік
Зұлқарнайын тәпсірлерде бұрыннан бері Ескендір атымен әйгілі болуының
себебі; я, сол Зұлқарнайынның бір аты Ескендір болса керек, сөйтіп Ұлы
Ескендір және Ескі Ескендір осы. Немесе Құранда айтылған шағын оқиғалар
жалпыға ортақ әрдайым қайталанатын оқиғалардың ұшы болатындықтан.

Зұлқарнайын атанған Үлкен Ескендірдің пайғамбарлыққа ұқсайтын
бастамасымен залым және зұлымдыққа душар қауымдардың ортасына
тосқауыл болатын, жауыздыққа жол бермейтін атақты Қытай қорғанындай
қорғандар салынғаны сияқты, Ескендір Руми тәрізді жиһангер патшалар
дүнияуи тұрғыдан, ал адамзаттың рухани патшалары болған кейбір
пайғамбарлар мен құтыптар да рухани тәрбиелеу тұрғысынан сол Үлкен Ескендірдің соңынан еріп, оны үлгі тұтып, зұлымдыққа ұшыраған
халықтарды залымдардан құтқарудың шарасы ретінде таулардың арасын
қорғандармен жалғаған. * Тау басына қамалдар тұрғызған. Өздерінің
күш-қуатымен не болмаса ұйымдастырып үйрету арқылы бекіністер
салған. Содан кейін қалалардың айналасын қамалмен қоршайтын болған.
Зеңбіректер мен жүзетін қамалдар іспетті кемелер жасаған.

Жер бетіндегі көптеген елдерге шабуыл жасаған жаугер тайпалар болғандықтан Гималайдың мұз басқан жоталарынан бастап, шығыс пен батысты түгел қамтып қаптап келген кезде, үнді мен қытайдың тыныш жатқан елін олардан қорғау үшін Гималай жоталарына жақын бір жердегі екі тау арасына ұзын қорған тұрғызылған. Сол биік қорған олардың ары өтуіне қалай бөгет болса, Қапқаз жоталарының Дербент аңғарына тағы да сондай шабуылшы татар қауымдарынан қорғану үшін Зұлқарнайынның үлгісі бойынша бұрынғы Иран патшалары тағы
да сондай бір биік қорған салған. Міне, мұндай қорған бөгеттердің саны
көп. Құран Хаким бүкіл адамзатқа сөйлеп тұрғандықтан сырт көзге белгілі
бір жеке оқиғаны айта отырып, сол оқиғаны бәріне үлгі етіп жалпылай
баяндайды.

Сондай-ақ Құран Хаким өзінің баяндау ерекшелігіне сай бір оқиғадан
тағы бір ұзақ оқиғаға үнемі ауысып отырады. Ал, бұл ерекшелікті білмейтін
адам, әлгі оқиғаларды бір уақытта болғандай қабылдауы мүмкін.
Мысалы, әлгі қорғандардың құлауынан Қияметтің басталуын Құран
Хакимнің хабарлауы уақыт жағынан шолақтығынан емес, мәселелердің
бір-біріне жақындығынан, яғни бұл қорғандар қалай құласа, дүние де солай
қирайды деген мағына айтылуда. Сонымен қатар, аса берік Иләһи қорғандар
болып саналатын таулар дүниенің қирауымен бірге қалай күлпарша болса,
бұл берік салынған қорғандар да сол кезде жер мен жексен болады. Иә,
Зұлқарнайын қорғанының бір үлгісі болған Қытай қорғаны мыңдаған
жылдан бері әлі тұр. Бұл да адамның қолымен жер жүзі парағына жазылған
берік, мәнді көне тарихтан белгі.

Лемалар-109

– Ей, найсап, арсыздар! Бүкіл әлемді құшағына алып, біріктіретін,
қамқор болатын, нұрға бөлейтін ерекшеліктерге ие Ислам
ақиқаттарын қалай азсынасыңдар? Кедей-кепшікке, кейбір
бірбеткей молдаларға меншіктеп беріп, мұсылмандардың
жартысын сыртқа тепкілерің келеді. Бүкіл кемелдіктердің кені,
адамзаттың бүкіл сезімдерінің нәрі болған Исламды кедей-кепшіктер мен бәдәуилердің, дамудан кенже қалған адамдардың
діні деп ойлайсыңдар. Иә, әркім өз айнасынан көргендеріне
сенеді. Демек, сендердің айналарың солай көрсетіп тұр.

Өмір Тарихы-77бет

rebrand.ly/omirtarihi

Сезім алданып фәни дүнияны мәңгі бақи деп ойлап қалма! Айналаңа, дүнияға қарағаныңда біршама тұрақтылық көргендіктен
алданып, өзіңнің де фәни екеніңді ұмытып, мәңгі жа-
сайтындай сезінесің. Сосын шығар қиямет күніне дейін
өмір сүретін адамдай тек қиямет қайымнан қорқасың.
Есіңді жи! Сен де, айналаңдағының бәрі де өтпелі дүние,
лезде аяқталып қалатын нәрселер. Сені әлгіндей жаңсақ
сезім билегенде мына бір мысалға ұқсайсың: Бір адам
қолындағы айнасын бір үйге не бір қалаға не бір бақшаға
қарай бағыттаса айнадан олардың көріністері көрінеді.
Егер айна әлдебір себептен сынып немесе жерге түсіп кет-
се әлгі айнадағы көрініс де қирап жоқ болады. Бірақ айна-
дан тыс кәдуілгі үй мен қала аман-сау, бәз қалпында тұра
береді. Оның адамға түк пайдасы жоқ. Өйткені, айнадағы
қала да, үй де, бақша да айна арқылы және оның көлеміне
қарай көрінетін.
Сол секілді сенің өмірің айна секілді. Дүнияңның тірегі,
оны көрсетіп тұрған айна сенің өмірің, кеудеңдегі жаның.
Ал ол кез келген уақыт қирап, үйің де, қалаң да, бақшаң
да қурап қиямет болуы бек мүмкін. Олай болса, өткінші
өміріңе, жалған дүнияңа көтере алмайтын ауыр жүктерді
жүктеме!

Біліп қой!

Маңызды да, қымбат нәрселерді дәл сол қалпында қайта жарату Фатыр-ы Хакимнің бір әдеті. Яғни, көптеген нәрселер қайта
жаратылып, жаңарып, жыл мезгілдері секілді қайталанып, ғасырлар өзгергенде әлгі қымбат, маңызды нәрселер қазқалпында қайтадан жаратылады. Күндердің, жылдардың және ғасырлардың оралып, қайта жаратылуында осы
заңдылық қатаң сақталуда. Бұл заңдылық бізге мынаны
меңзейді: Дүния ағашының ең қымбат әрі маңызды
жемісі, бүкіл әлемнің ең қадірлісі және әрқайсысы жан-
жануарлардың бір түріне тең келетіндей құрметті адам
баласы қиямет күні жеке-жеке, қаз қалпында өз денесімен,
өз аты жөнімен, өз бейнесін қайта жаратылмақ.

Он жетінші Лема («Зүхра» атты жазбадан алынға Он бес «Нота»)

Бірінші Сауал: Тәшәһһүдте яғни намазда отырған кезде
оқылатын дұғаның сөздері миғражда Хақ Тағала мен Расулуллаһтың
өзара сұхбаты бола тұра, оның намазда оқылуының хикмет-сырын
ашып берсеңіз.
Жауабы: Әрбір мүминнің намазы оның бір мағынада миғражы
боп есептеледі. Енді ол құзырға, сол жағдайға үйлесетін лайық сөздер
әрине Мұхаммед алейһиссалату уәссәламның ұлы Миғражында
айтылған сөздер болмақ. Оны айтқан кезде сонау құдси мағына, киелі
сұхбат еске түседі. Еске түскенде ол мүбәрак сөздердің мағыналары
тереңдеп күллі мағынаға ие болып манағы ауқымы кең, киелі терең
мағыналар ойға оралады, оралуы мүмкін. Осылайша жәй амалдың
қадір-қасиеті артып, нұры жарқырай түспек.
Мәселен, Пайғамбарымыз Мұхаммед Алейһиссалату уәссалам
Миғраж түнінде Хақ Тағалаға сәлем сөзінің اَلتَّحِيَّاتُ لِلّٰهِ

орнына (Аттахияту) деді. Яғни, «Барлық жандылардың тіршілік арқылы
жасап жатқан хаяти тәсбихаттары мен шебер Иесіне ұсынған
табиғи сый – сияпаттары уа, раббым тек саған арналады. Мен
дағы, осының бәрін қиялыммен әрі иманыммен өзіңе ұсынамын».

Иә, Ардақты Пайғамбарымыз اَلتَّحِيَّاتُ لِلّٰهِ деген кезде бүкіл
тіршілік иелерінің табиғи ғибадаттарын, олардың өздеріне тән төл
құлшылықтарын ниет етіп Жаратқанға ұсынған-ды.

Сондай-ақ, тахияттың өзегі, оның мазмұны болған اَلْمُبَارَكَاتُ

сөзі арқылы барлық берекеге себеп нәрселердің, құтты және
бәрекелді дегізетін, мүбарак саналған және тіршіліктің және
жанды мақұлықтардың мазмұны болған жаратылыс әсіресе дән-
тұқымдардың, жұмыртқалардың табиғи берекеттігін, олардың өзіне
тән құлшылықтарын ниет етіп осындай терең мағынада айтқан екен.

Және береке ұғымының мазмұны болған اَلصَّلَوَاتُ

сөзімен де жандылардың қорытындысы саналатын, олардың өзіндік
ғибадаттарын ойлап Иләһи дәргаһқа әлгі терең мағынада ұсынған.

اَلطَّيِّبَاتُ сөзі арқылы да рух иелерінің қорытындысы болған
кәміл адамдардың және мұқарриб періштелердің және салауаттың
қорытындысы болған «таийба» (әдемі, жақсы) деген мағынаны
білдіретін сөзбен нұрлы да терең мағыналы ғибадаттарын ниет етіп
өз мағбудына, Жаратушы Иесіне арнап ұсынған екен.

Сондай-ақ, сол түні Аллаһ Тағала тарапынан

اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَٓا اَيُّهَا النَّبِىُّ деуінің сыры мынада: Болашақта
жүздеген миллион адамдардың әрбірі күн сайын ең болмаса он рет
اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَٓا اَيُّهَا النَّبِىُّ деп айтуын әмір еткендей және ол Иләһи
сәлем әлгі сөзге үлкен нұр сыйлап мағынасын тереңдете түсетіні
рас. Дәл сол секілді Расулуллаһтың (с.а.у.) ол сәлемге жауап ретінде

اَلسَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلٰى عِبَادِ اللّٰهِ الصَّالِح۪ينَ ықтың көпшілігі және үмметінің
салих, ізгі жандары Иләһи сәлемнің тәмсілі, нұры – дін Исламды
қабылдауын қалаған. Және дін Исламның жалпы белгісі болған мүминдер арасында اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ وَ عَلَيْكَ السَّلَامُ сөзінің кең таралып әрдайым үмметінің
айтып жүруін армандап, Раббысынан соны сұрағанын байқаймыз,
бұл соны білдіреді, соны мегзейді. Сондай-ақ, сол сұхбатқа
қатысқан хазіреті Жәбрайіл періште Аллаһтың әмірімен сол түні

اَشْهَدُ اَنْ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللّٰهِ деп айтуының мәнісі, бүкіл үммет қияметке дейін осылай шәһәдат ететінін және сол сөзді айтып өтетінін сүйіншілеп хабар береді. Және осы қасиетті әңгімені еске түсіру арқылы сөздердің мағынасы жарқын болып, тереңдей түседі.

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ

#6-Шуақ

Сенің Расулуллаһ ғалейһиссәлату Уәссәламыңның тағлымы және дана Құраныңның басшылығымен түсінгенім:

• Әлемнің ең таңдаулы нәтижесі тіршілік екен. Ал, тіршіліктің ең таңдаулысы, мәнісі рух екен. Және рух иелерінің де ең таңдаулысы саналы жандар екен. Және сол саналы жандардың толыққанды, кәмілі Адамзат екен.
• Күллі әлем, болмыс атаулы тіршілікке байланысты болып сол тіршілік үшін қызмет етіп, сол үшін зыр жүгіреді. Тіршілік иелері рух иелеріне бағынышты болып дүниеге солар үшін жіберілуде. Жан жануарлар адамдарға бағынышты болып соларға тәуелді түрде пайда келтіреді.
• Әрі адамзат табиғаты бойынша өзінің Жаратушысын шынайы түрде жақсы көреді және Жаратушы Иесі де оларды жақсы көреді әрі өзін оларға әрбір ісі арқылы жақсы көргізеді. Және де адамзаттың қабілеттері мен рухани мүмкіндіктері бұл дүниеден басқа мәңгі бір әлеммен, соңсыз бір тіршілікпен тығыз байланысты екені байқалады. Ол бақилықты аңсайды, оның жүрегі мен санасы мәңгілікке құштар, тілі де сансыз дұғалармен Жаратушысынан мәңгілік сұрап жалбарынады. Ендеше, әлбетте және қалай болғанда да, өзі өте жақсы көріп сүйген, сүйікті де сүйкімді болған адам баласын Жаратушысы қайта тірілместей өлтіріп, мәңгіге жоқ қылып жіберіп, оны әу баста мәңгі бақи махаббатпен жарата тұра мәңгі бақи дұшпанына айналдырып, қатты ренжіте алмайды және олай істеуі әсте мүмкін емес.
• Ақиқатында, адамзат басқа мәңгі бір әлемде бақытты өмір кешуге, осы дүниеде қызмет қылып, бақи дүниеде мәңгі бақытқа қауышу үшін жіберілген. Сондай-ақ, адам бойында шағылысқан Иләһи есімдердің мына өткінші де қысқа өмірдегі көріністеріне үңіле қарасаң о дүниеде әлгі есім сипаттарға айна болған адамдардың мәңгі нұрға бөленетіндерін байқауға болады.

Иә, мәңгіліктің адал досы да мәңгі болмақ. Әрі Бақидың саналы айнасы да бақи болуы тиіс.

Менің сендерге, яғни, қарындастарыма, жастарға, мағынауи балаларыма айтарым: Әйел затының ақыреттегі бақыты сияқты бұл дүниедегі бақыты да, сондай-ақ, бойларындағы асыл адамгершілік қасиеттерді бұзбай сақтап қалудың бірден-бір жолы – Ислам қағидаларын қадiрлеп, діни тәрбие алу. Басқа жолы жоқ. Ресейдегі бейшара әйелдердің қандай күйге түскендерін білетін боларсыңдар. Рисалей-Нұрдың бір жерінде былай деген болатынмын: “Ақылы бар адам, жұбайына деген махаббатын оның бес-он жылдық фәни келбетіне арнамайды”. Әйел әсемдігiнiң сыры, ең ұзақ сақталатын сұлулығы оның мейiрiмдiлiгi. Әйелге тән биязылығы мен инабаттылығы. Әйел затының бойындағы осы қасиеттер күйеуінің оған деген махаббатының іргетасы болуы керек. Сонда ғана, бейшара әйелі қартайса да жұбайының оған деген махаббаты жалғаса бермек. Өйткені, оның жұбайы тек мына дүниедегi серігі емес, бақи өмірде де мәңгілiк сүйіктісi. Сондықтан, қартайған шақтарында да бір-біріне деген сүйіспеншіліктері, құрмет пен мейірімдері одан сайын арта бермек.

Қазір хайуанға тән өткінші жұптасудан кейін мәңгілік көрмеске айырылуымен тынатын “мәдени тәрбие” деп айдар таққан отбасылық өмірдің тынысы тарылып, мүлдем шырқы бұзылуда
Рисалей-Нұр бұл тұрғыда “бүгiнде отбасының фәни дүние мен ақыретте бақытқа бөленуінің, сондай-ақ әйел бойындағы құнды қасиеттердің дамуының бірден-бір жолы шариғат шеңберіндегі Ислам әдет-ғұрпын сақтау болып табылады” дейдi.

Отбасындағы маңызды түйін: Егер әйел күйеуінен жамандық немесе опасыздық көрсе, оған ерегісіп әйелдің отбасындағы міндеті болып табылатын адалдық пен сенімділікті бұзса, әскердегі тәртіптің бұзылуы сияқты отбасының да құты қашады. Ондайда әйел қолынан келгенше күйеуінің қатесін жөндеуге тырысуы қажет. Сонда ғана мәңгілік серігін құтқарып қалады. Әйтпесе, ол да ашылып-шашылу арқылы басқаларға жақсы көрінуге тырысса, азапты зардап шегеді. Өйткені, адалдықты аттаған адам фәни дүниенің өзінде-ақ жазасын тартады. Әрі оның нәзік жаратылы-сы бөгде жандардан қорқып, ыңғайсызданады. Бөгде жиырма ер адамның он сегізінен қысылады. Ер адам болса, бөтен жүз әйелдің тек біреуінен қысылып, қарағанынан ыңғайсызданады. Әйел бұл тұрғыда азап шеккенімен қоймай, опасыз ретінде айыпталып, әлсіз, нәзік болғандықтан ақысын да ала алмайды.

Сонымен, әйелдердiң мейірімділігi мен қаһармандығы, ықыласы еркектерге ұқсамайтыны сияқты, еркектердің қаһармандығы оларға жетпейді. Сол сияқты әлгі бейкүнә әйелдер азғындық жағынан еркектерге жете алмайды. Олардың нәзік жаратылыстары бөгде адамдардан қатты қорқады. Жаулығына жасырынуға нәзiктiгi мәжбүр етеді. Өйткені, ер адам сегіз минөттық зауық пен ләззатқа бату үшін азғындыққа салынса, тек сегіз теңге шамасында бір нәрсе жоғалтады. Алайда әйел, сол сегіз минөттық азғын зауықтың жазасы ретінде тоғыз ай бойы ауыр жүк арқалайды, одан кейін де сол әкесіз баланы тәрбиелеу машақатын тартады. Демек, бұл тұрғыда еркектерге теңесе алмай, олардан жүз есе артық жаза тартады.

Өмірде көп кездесетін мұндай оқиғалардың бізге берер тәлімі: Мүбарак әйел қауымы жаратылысынан асыл мінез-құлықтың қайнар көзi. Ал, пасықтыққа, азғындыққа, дүниелік зауыққа келгенде қабілетсіз. Демек, олар Ислам тәрбиесі төңірегінде бақытты шаңырақ құруға арналған мүбарак жаратылыс. Осы мүбарак, адал жандарды бұзушы ұйымдарды жер жұтсын! Аллаһ Тағала осы қарындастарымды, мағынауи қыздарымды әлгіндей есалаңдардың пәлесінен сақтасын! Амин…
Айналайын, қыздарым! Сендерге айтарым, күн көру үшін опасыз, нашар мінезді, батысқа еліктеуші күйеудің билігіне кіріптар болмай-ақ, бойларыңдағы құнттылық пен қанағатты пайдаланып, өз күштерімен де күн көре алатын ауылдың бейкүнә әйелдері сияқты, сендер де шыдап бағыңдар, өз абыройларыңды сақтауға тырысыңдар. Егер лайық емес күйеуге тап болсаңдар, жазмышқа разы болып қанағат қылыңдар. Иншаллаһ ризашылық пен қанағат саясында ол да жөнделіп, түзу жолға түсер. Әйтпесе, ажырасу үшін сотқа барасыңдар. Ал, бұлай ету Исламның абыройына, халқымыздың намысына тиетін жат қылық.

#24-лема,2-нүкте.

Біріншісі: Хақиқи (нағыз) ризық. Бұл, тіршілікке қажетті ризық.

وَمَا مِنْ دَٓابَّةٍ فِى الْاَرْضِ اِلَّا عَلَى اللّٰهِ رِزْقُهَا Аяттың үкімі бойынша мұндай ризыққа Аллаһ кепілдік береді. Адамдар араласпаса, ол әрқашан табылады. Ол үшін дінін де, намысын да, абыройын да түсіру керек емес.
Екіншісі: Мәджази (астарлы) ризық. Бұл, аса қажетті болмаса да орынсыз пайдалану себепті аса қажетті нәрсе сияқты және әдет деген бәленің кесірінен міндетті түрде керек болып, белгілі шарт секілді, онысыз мүмкін еместей көрінетін ризық. Міне, бұл ризық Аллаһтың кепілдігінде емес.

Сондықтан мұны табу, әсіресе мына заманда, тым қымбатқа түсіп отыр. Әуелі абырой кетеді, сосын қорлыққа көнесің. Кейде оңбаған адамдардың табанын жалағандай моральдық тұрғыдан төмендетіп, тіпті кейде мәңгі өмірдің шамшырағы қасиетті діннің ұлы қағидалары жайына қалып әлгі берекесіз, сасық нәрсені алып жатады. Әрі бүгінгідей жоқшылықтың қыспағына түскен заманда, аш әрі мұқтаж жандардың қайғы-қасіреті, арнамысты жандардың адамгершілік сезімін қоздырған кезеңде, әлгіндей заңсыз, қисық жолмен тапқан табыстан татқан ләззат әлгіндей арнамысты жандарда мән-мағынасын жойып, мазасын қашырады. Мұндай аласапыран заманда, күмәнді заттарды мәжбүр болғанда ғана және қажетті мөлшерде ғана пайдаланып қанағат ету керек.
Фатыр-ы Хаким адам денесін кемелдіктің ең жоғарғы сатысындағы сарай тәріздес немесе мұнтаздай сәулетті қала секілді жаратқан. Ауыздағы дәм тату сезімі қаланың кіре берісіндегі қарауыл, ал тамырлар мен жүйке тамырлары болса телефон, телеграф желілері секілді байланыс құралдары. Дәм тату сезімі дененің орталығымен яғни асқазанмен тығыз байланыста. Ол ауызға салынған зат жайлы ақпаратты әлгі жүйке тамыралары арқылы хабарлап отырады. Денеге қажетсіз болса “болмайды!” деп сыртқа шығарып тастайды. Кейде денеге пайдасыз болуымен қатар зиянды немесе ащы болса бірден сыртқа түкіріп жібереді.

Өйткені اِنَّ الضَّرُورَةَ تُقَدَّرُ بِقَدْرِهَا сырымен арам нәрседен мәжбүр болғанда, жүрек жалғайтындай жеуге болады. Артығын алуға болмайды. Иә, қиналған адам арам еттен тойғанынша емес, өлмейтіндей шамада ғана жеуіне рұқсат бар. Һәм, жүздеген аш адам отырғанда рахаттана тойып көп жеу де мүмкін емес. Үнемділік, абырой мен кемелділіктің бұлағы.
Міне, осы тұрғыдан алғанда дәм тату қабілеті тек тәнмен, денемен байланысты емес, жүрек, рух және ақылмен де байланысы бар. Сондықтан ол, асқазаннан да жоғары мәртебелі саналады. Ысырап қылмау, тек шүкір ету міндетін орындау және түрлі Иләһи нығметтерді сезу, тану және адал болу, сосын қор болып қайыршылыққа себеп болмау ұрынбау шартымен ләззат алып, рахаттануға болады. Дәм тату қабілетін шүкіршілікке пайдалану мақсатымен тәтті тағамдарды жеуге рұқсат бар.
Аллаһ Тағала асқан жомарт болғандықтан, жарлыға да асқан бай сияқты, кедейге де патша сияқты нығметтің ләззатын татқызады. Иә, кедейдің қатып қалған қара наннан аштық пен үнемділік арқылы алған ләззаты, патшаның немесе бір байдың ысыраптан пайда болған жалығуы тәбетсіз жеген тіл үйірер тағамнан алған ләззатынан әлдеқайда күштірек.

اِنَّ اللّٰهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَت۪ينُ