ЖАУАБЫ: Рас, қисын (логика) ілімінде “мысалдама түріндегі
салыстырма  анық  сенім 
туғызбайды”  деп  айтылған. 
Бірақ,  мысалдаманың ерекше  бір 
түрі  бар.  Ол, 
логиканың  бұлтартпас  айғағынан 
әлдеқайда қуатты  келеді. Қисынның  бірінші 
түрінің  бірінші  бабынан 
анағұрлым нақтырақ. Ол қай түрі дейсіз ғой. Мәселен, шағын бір мысал
беру арқылы шексіз ақиқаттың ұшын көрсетіп, үкімді әлгі ақиқатқа әкеп тіреп
қояды. Ол ақиқаттың заңдылығын жеке бір тұлғадан, кішкене бір заттың бойынан көрсетеді.
Сөйтіп, мақсұт ұлы ақиқат ортаға шығады, түсінікті болады, әрі  шағын бөлшектері, ұсақ мәселелер соған
негізделеді.

Мәселен былай дейді: “Күн, нұры арқылы өзі біреу бола тұра, жылтырақ  әрбір нәрсенің қасынан табылады”. Мұндай
мысалдама арқылы ақиқаттың заңы 
анықталады.  Сөйтіп  нұрдың 
және  нұрлы  заттардың 
шектеуі  жоқ екеніне, оған алыс
пен жақын бірдей, аздың көптен парқы жоқ, тең екеніне, ол мекенге тәуелсіз
екеніне әбден көз жеткізіп, түсінікті болады.

Мысалға  айталық 
“ағаштың  жемістері,  жапырақтары 
бір  сәтте,  бір тәсілмен 
өте  оңай  әрі 
керемет  түрде  бір  ғана  орталықтан, 
бір  әмір­заңдылықпен олардың
белгілі бір пішінге еніп, суреттелетінін мысал ретінде қолданады.  Осылайша 
ұлы  ақиқаттың,  күлли, 
яғни,  жалпыға  ортақ бір 
заңдылықтың  ұшын  көрсетеді. 
Сол  ақиқаттың  және 
сол  ақиқаттың заңдылығын  өте 
анық  түрде  дәлелдейді. 
Мына  алып  ғалам 
да  бір  ағаш тәрізді нағыз заңдылықтардың, Иләһи көркем
есімдердің шағылыс алаңы, құдірет­күшін, 
керемет  әсерін  көрсететін 
орын  екенін  санаға 
мықтап сіңдіреді. Міне, Рисалей Нұрдағы мысалдамалы салыстырулар осы
түрге жатады. Ал, бұл дегенің анық қисынның яғни логика ның айғақтарынан әлдеқайда
қуатты, анағұрлым сенімді.

Сонымен,
Аллаһқа хамд етемін, тәмсіл сырының дүрбісі
арқылы ең ұзақ ақиқаттар өте жақыннан көрсетілді. Ең шашыраңқы мәселелер
үйлесімін тауып тәмсіл сырымен (шатыры арқылы
) бірікті. Және де, тәмсіл сырының баспалдағы арқылы
ең биік ақиқаттарға оңай қол жеткізілді. Және де, тәмсіл сырының терезесі арқылы,  ғайби
ақиқаттарға көз жеткізіп, Ислами негіздерге көзбен көргендей имани яқин
сенім қалыптасты. Ақылмен қоса, қияли, тіпті нәпсілік құмарлық та берілуге
мәжбүр болды. Шайтан да өз қаруын
тастауға мәжбүр болды.  

Нұр шәкірттері Құрметті Ұстаздарының хал-жағдайына қатты
алаңдайтын. Ұстаздан және басқа да Нұр шәкірттерінен хат-хабар
алып тұруға тырысатын.Бәдиуззаман жиырма жеті жыл бойы Нұр
шәкірттеріне арнап ғылыми, имани, ислами тақырыптарда және
иман жолында қызмет етулеріне байланысты көптеген хаттар
жазған еді. Шәкірттері де бұл хаттарды қолмен көшіріп тарататын.
Дінімізге қастық ойлаушы қасгөйлердің, почта бөлімшелері арқылы
Нұр шәкірттерінің өзара хат алысуларына тыйым салдыртуларына
дейін барған ауыр күндерде Нұр шәкірттері бұл хаттарды ауылдан
ауылға, қолдан қолға, аймақтан аймаққа өздері тасумен айналысты.
Тіпті өзара «Нұр» почтасын ұйымдастырды. Бұл іске жан-тәнімен
кіріскен «Нұр» почташылары өз істерін қасиетті борышымыз
деп білетін. Өте маңызды ақиқаттарға толы бұл хаттар Рисалей-
Нұр жинағына “Лахикалар” (Қосымшалар) деген атпен енген еді.
Бұл хаттар Нұр шәкірттерінің рухани қажеттіліктерін толық
қанағаттандырып, оларға Иман, Құран жолында қалай қызмет ету
керектігін түсіндіретін нұсқаулыққа айналды. Сондай-ақ халықтың,
Ислам дұшпандары ұйымдастырған шындыққа жанаспайтын, ойдан
құрастырған азғыру-алдау жоспарларына алданбай, керісінше
ақиқаттарға көз жеткізуі үшін де бұл хаттар өте пайдалы еді.
Осылайша дінсіздіктің уақытша сән-салтанат құрған кезеңінде
(көптеген кісілердің үмітсіздікке түсіп, жалқаулыққа бой алдырған
кезінде) жүректерге үміт ұялатып, шаттық сыйлады. Иман жолында
қызмет етуге талпындырды. Мұсылмандарды үмітсіздіктен
құтқарып, Рисалей-Нұр арқылы болашақта Исламның жеңісті де
жемісті күндері болатынына ишара жасап, сүйіншілеп жатты.

rebrand.ly/omirtarihi

Осы мақсатта Ішкі істер министрі мен Ішкі әскерлер Бас
қолбасшысы арнайы жасақталған бір рота әскермен Спартаға келеді.
Спарта-Афион жолының бойына атты әскер жасақтарын тізіп қояды.
Спартаның және көршілес аймақтардағы әскери бөлімшелердің
барлығында дабыл қағылып, бәрі де сайланып тұрады. Таң сәріден
Бәдиүззаманды шәкірттерімен қоса, қолдары кісендеулі күйінде
машиналарға отырғызып, Ескішеһирге жөнелтеді. Жолда арнайы
жасақ командирі Бәдиүззаманға құрметпен қарап, кісендерін
шешкізіп қояды. Намаз оқуларына кедергі жасамайды.

Ақиқатқа көзі жетіп, Бәдиүззаманның кінәсіз екенін түсінген
арнайы жасақ командирі Бәдиүззаман мен шәкірттерінің досына
айналады.
Жүз жиырма шәкіртімен бірге Ескішеһир түрмесіне жеткізілген
Саид Нұрси жалғыз адамдық камераға қамалып, өзі де, шәкірттері
де неше түрлі қиыншылықтарды басынан кешіреді. Қаншама
қиыншылықтарға тап болса да, «Отызыншы Лема», «Бірінші» және
«Екінші Шуақ» осы жерде жазылады. Қамауда отырған көптеген кісі
Бәдиүззаман осында қамалғаннан кейін нәпсілерін тыйып, дінге бет
бұрады.
Жасырын дінсіздер Спарта аймағында «Бәдиүззаман және
шәкірттері өлім жазасына кесілетін болды» деген алып қашпа сөздер
таратуда, халық арасында үрей туғызуда еді.

Бәдиүззаманның қамалуына байланысты халық көтеріліп
кете ме деп қорыққан диктаторлық кезеңнің үкімет басшысы Шығыс
аймақтарға іс-сапарға шығады.
Ал Бәдиүззаман өмір бойы тек қана заңға сәйкес әрекет етіп, бүлік
шығаруға мүлдем қарсы еді. «Бірнеше адамның қателіктері үшін
жүздеген адамның зиян шегуіне себепкер болуға болмайды» дейтін.
Сондықтан да жасалып жатқан зұлымдықтарға қарсы бір де бір
келеңсіз оқиға орын алған жоқ. Бәдиүззаман өз шәкірттерін сабыр етіп,
шыдап бағуға, тек қана иман мен Исламға қызмет етуге шақырды.
Мұндай үрейлер мен уайымдардың дінсіздердің пайдасына жарап
кететіні түсінікті. Бәдиүззаман жүз жиырма шәкіртімен бірге 1935
жылы Ескішеһір қылмыстық істер сотына жөнелтіледі.
Жазылған бүкіл рисалелер мен хаттар қолдарында тұрса да,
қылмыстық жазаға тартып, соттап жіберерліктей ешбір ілік таба
алмаған билік, қандай жаза қолдану керектігін сот төрағасының
өзіне қалдырады. Ол да өз бетінше Саид Нұрсиға он бір ай, ал он
бес шәкіртіне алты айдан жаза кеседі. Жүз бес кісіге ешқандай жаза
кесілмей, ақталып шығады. Егер оларға жабылған жала расталар
болса, Саид Нұрси өлім жазасына кесіліп, шәкірттері де ұзақ мерзімге
сотталар еді. Мұндай орынсыз жазаға наразы болған Саид Нұрси,
біреудің атын ұрлаған немесе қыз алып қашқан адамға лайық он бір
айлық жазаға келіспейтіндігін жеткізеді. Өзінің не өлім жазасына
кесілуін, не босатылуын талап етеді.

Осы жерде бір ғажайып оқиғаны айтпай кетуге болмайды. Оқиға
былай болған: Бәдиүззаман түрмеде жатқан күндердің бірінде
Ескішеһирдің прокуроры Ұстазды базардан көреді.
Аң-таң болып, түрмеге келеді. Келе сала түрме бастығының
жұмыстан қуылатындығын айтып,
– Бәдиүззаманды неге базарға жібересің? Мен оны жаңа ғана базарда
көрдім ғой, деп дүрсе қоя береді.
– Жоқ, мырза. Бәдиүззаман түрмеде, тіпті, жалғыз кісілік камерада,
нанбасаңыз өзіңіз барып көріңіз.

Қараса, Ұстаз өз орнында екен. Бұл оқиға Әділет басқармасына
да жетеді. Судьялар бір біріне “Бұл қалай болуы мүмкін, миымызға
сыимайды“ дегеннен басқа шара таба алмайды. (Сілтеме * )

Сілтеме: Дәл осындай оқиға Бәдиүззаман Денізлі түрмесінде отырғанда
да болады. Халық Ұстазды таң намазында бірнеше мешіттен көреді. Мұндай
жағдай екі-үш рет қайталанады. Мұны естіген Прокурор, түрме бастығына,
Бәдиүззаманды таң намазына неге мешітке жібересің? деп, қатты ашуланады.
Анық-қанығын зерттеген кезде, Бәдиүззаманның түрмеден ешқайда
шығарылмағаны анықталады.
Ескішеһир түрмесінде тағы бір оқиға орын алады. Жұма күні, өз бөлмесінде
кітап оқып отырған түрме бастығы.
– Бастық! Бастық! деген жуан дауысты естиді. Қараса, сөйлеп тұрған
Бәдиүззаман екен.
– Бүгін менің міндетті түрде Ақ мешітте болуым керек.
– Жарайды Хазірет, деп жауап береді. Ішінен, молдекең өзінің түрмеде
отырғанын, сыртқа шыға алмайтынын түсінбейтін шығар деп, бөлмесіне
кіріп кетеді. Түс кезінде Бәдиүззаманға бір қарап қояйын, Ақ мешітке бара
алмайтындығын айтайын деп қараса, Ұстаз камерада жоқ. Қарауылдан
сұраса, «іште еді ғой, есік жабық тұр» дейді. Бірден мешітке қарай жүгіреді.
Бәдиүззаманның бірінші қатарда намаз оқып тұрғанын көреді. Намаздың
соңына қарай, ол кісіні таппай қалады. Дереу түрмеге қайтып келеді.
Ұстаздың «Аллаһу әкбар» деп сәждеге жығылғанын көріп, таң қалады. (Бұл
оқиғаны түрме бастығының өзі айтқан).

ӨмірТарихы203

Шалғайдағы шағын ауылдың өзінде Рисалей-Нұр тәпсірін жазып,
жасырын таратуда еді. Бұл табыстар, бұл жеңістер, ұлы жеңістер еді.
Осы бір дінсіздік белең алған тұста, ешқандай діни шығарма жазуға
рұхсат жоқ еді. Діндарлардың үнін шығармай, көздерін жоюға
кірісілген кез еді. Дінсіздер Бәдиүззаманның көзін жоя алмады,
қарайып қалған жүректер мен ақылдарды қайта оятатын Ислами,
имани жазбаларын жалғастыра беруіне кедергі бола алмады.
Бәдиүззаманның дін жаю әрекеттері жиырма бес жылдық шектен
шыққан зұлымдықтар мен диктатуралық кезеңдегі ешкім жасай
алмаған істер еді. Осы бір дінсіздік белең алған тұста, ешқандай діни
шығарма жазуға рұқсат жоқ еді.

Бәдиүззаман Барлаға 1925-1926 жылдары жер аударылды.
Бұл кезең Түркияда жиырма бес жылға созылған диктаторлық
режимнің алғашқы жылдары еді. Жасырын дін дұшпандары Ислами
нышандарды жеке-жеке жойып, Ислами рухты сөндіруді, Құранды
жинап алып, жойып жіберуді ойластырып жүрген. Бұл істердің
қолдарынан келмейтінін түсінген олар, отыз жылдан кейінгі ұрпақ
Құранды өз қолдарымен құртатын жоспар құрып, енді соны іске
асыруға тырысып жатқан еді. Исламды жою үшін тарихта болмаған
бұзғыншылық пен зұлымдық жасалып жатқан еді.

Ұстаздың Барлада отырған жері екі бөлмелі үй. Бұл үй ең
алғашқы Нұр медресесі еді. Іргесінен сылдыраған бұлақ ағып
жататын. Алдында бұтақтары үш тарам болып көкке өрлеген алып
шынар ағашы бар. Сол ағаштың қалың бұтақтарының арасында
қолдан жасалған шағын үйшік болатын. Бұл жер Ұстаз көктем, жаз
айларында тәфәккүр етіп, (терең ой, толғаныс) құлшылық жасайтын
ең тамаша орын еді. Барла халқы «Ұстаздың таң атқанша сол үйшікте
зікір салып, тәсбих тартып отыратынын көретінбіз» дейді.
Ұстаз көп ауыратын, мазасы кетіп, қатты қиналып отыратын
сәттері де көп еді. Тамақты өте аз ішетін. Түні бойы Құран Кәрімнің
таңдаулы жерлерін (вирд) және Пайғамбарымыз (С.А.У.)–ның атақты
мінәжаты болған Жәушан-ул Кәбирді және Шаһы Гейлани, Шаһы
Нақшибенди сынды атақты әулиелердің хизбтері мен мінәжаттарын
оқитын. Салауат-ы Нуриелерді, әсіресе Рисалей-Нұрдың бұлағы
саналар «Хизбун Нуриені» және Құран аяттарының нұры, тәфаккүр
силсиесі болған жиырма тоғызыншы лемада жинақталған хизбтер
мен мінәжаттарды оқып отыратын. Олар біткен соң қайтадан
Рисалей-Нұрмен шұғылданатын. Күндіз Рисалей-Нұрды талқылап,
тексерумен болатын. Рисалей-Нұрға қызмет етуді барлық нәрседен
артық көретін. Рисалей-Нұрға қатысты бір шұғыл шаруа шығып
қалса, басқаның бәрін ысырып қойып, әуелі соны бітіретін.
Саид Нұрси көктем шыға есік алдындағы алып шынар ағашының
басындағы ұяшыққа шығып алып, жұмыстарын сол жерде атқаратын.
Рисалей-Нұрдағы ақиқаттарды, олардың қайнар бұлағы саналар
жоғарыдағы рухани әлемнен тамашалап, тәфәккүр ететін. Ұстаздың
осы алып шынардың үстіндегі ұяшықта немесе Чам тауындағы қарағайдың басында отырып жасаған тәфәккүрлері мен толғаныстарын айтып жеткізу мүмкін бе?

Аллаһ Тағала өзінің аса мейрімімен ол кісіге адам баласының
бойында кездесер бүкіл кемелдіктер мен қабілеттерді жиып берген,
солай жаратқан. Сол қабілеттердің мейлінше ашыла түсуіне де
жағдай туғызған. Осы бір ерекше жанды Исламият деп аталатын алып ағаштың соңғы ғасырларына жайып, бұтақ салған Рисалей-
Нұрдың рухани тұлғасы болуы жағымен, барлық ақиқаттар жөнінен
«Жалпылық Ұстаз» етіп қойған және бүкіл Ислам ақиқаттарының бір
сәулесінің, бір көрінісін Рисалей-Нұрдың рухани тұлғасының бойына
сіңіріп жіберген. Ақиқатты тапқан кәміл жандарды таң қалдыруда.
Осылайша Мұхаммед(с.а.у.)-ның Пайғамбарлығы мен ол жеткізген
ақиқаттардың бір айнасы болған Рисалей-Нұр мен Саид Нұрси, бір
Саид ретінде біте қайнасып, сіңісіп кеткен, бірақ рухани жақтан
Ислам әлемі болып қайта туып, қайта жалғасып келеді. Рисалей-
Нұр қияметке дейін қала бермек, дами бермек. Шыбынның қанатын
жаратқан кезде оған аса мән беріп, сол қанаттағы молекулалардың
өзінде көптеген хикметті пайдалы істер атқартып тұрған
Жаратушы Аллаһ, Рисалей-Нұрға және оның жазылған жерлерімен,
авторына, аса маңызды рольдер ойнаған орындарға мән бермеуі
мүмкін бе? Ондай киелі қызметтер атқарылған орындар мен Нұр
дәрісханалары және берекелі ағаштар, оларды белгілі бір мақсатта
жұмсап отырған Аллаһтың мейірімінен тыс қалуы әсте мүмкін бе?

Бәдиүззаман Барлаға жақын маңдағы Чам тауына жиі шығатын.
Сол таудың биік шыңдарының бірінің ұшар басына біткен екі
алып қарағайдың басында да, Барладағы шынар ағашының
үстіндегідей ұяшықтары болатын. «Мен бұл ұяшықтарды Хан
сарайына да айырбастамаймын» деп, сол ұяшықтарда Рисалей-
Нұрмен шұғылданып отыратын.

rebrand.ly/omirtarihi

141-бет

Сұрақ: «Неліктен сенің Құраннан жазған Сөздеріңде жиі ұшырасатын қуат
пен әсер, басқа тәпсіршілер мен ғалымдардың сөздерінде сирек кездеседі?
Кейде бір жолда бір беттің, бір бетте бір кітаптың әсерін беруінің сыры
не?» – дейсің.

Жауап: (Тамаша жауап) Ондай бедел, Құранның мұғжизалығына тиісті
болғандықтан маған қатысы жоқ. Сондықтан тартынбастан айтарым, солай
екені рас. Өйткені: Жазылған Сөздер суреттеу емес, растау. Тәсілім емес,
иман. Таным емес, куәлік ету, көз жеткізу. Еліктеу емес, зерттеу. Жақтасу
емес, ұғыну. Сопылық емес, ақиқат. Дауласу емес, дәлел. Бұл сырдың
хикметі мынау: Бұрынғы уақытта иман негіздері мызғымастай мығым
және шабуылдардан аман еді, тәсілім күшті еді. Ішкі ұсақ мәселелерде
ғалымдардың түсіндірулері дәлелсіз болса да оңай қабылданатын еді.
Бірақ, бүгінгі таңда ғалымсымақтар туындатқан адасушылықтың қолы діни
негіздер мен тіректерге жармасқандықтан әрбір дертке лайықты емді ихсан
етуші Хаким-і Рахим болған Зат-ы Зүлжәлал, Құран Кәримнің ең ашық
мұғжизасына мазһар болған тәмсілдерінің бір сәулесін, әлсіздігім мен
пақырлығыма және мұқтаждығыма мейірім түрінде құран қызметіне қатысты
жазуларыма сыйға тартты. Сонымен, Аллаһқа хамд етемін, тәмсіл сырының
дүрбісі арқылы ең ұзақ ақиқаттар өте жақыннан көрсетілді. Ең шашыраңқы
мәселелер үйлесімін тауып бірікті. Және де, тәмсіл сырының баспалдағы
арқылы ең биік ақиқаттарға оңай қол жеткізілді. Және де, тәмсіл сырының
терезесі арқылы, ғайби ақиқаттарға көз жеткізіп, Ислами негіздерге көзбен
көргендей имани яқин сенім қалыптасты. Ақылмен қоса, қияли, тіпті нәпсілік
құмарлық та берілуге мәжбүр болды. Шайтан да өз қаруын тастауға мәжбүр
болды.
Қорытынды: Жазбаларымда қанша әсемдіктермен әсерлілік болса,
олардың бәрі тек қана Құрани тәмсілдердің сәулелерінен тарап жатыр.
Менің үлесім, тек аса мұқтаждығым мен тілек тілеуім және өте әлсіздігім
мен жалбарынуым. Дерт менікі, Дауа Құрандікі.

28-мектуб,7-мәселе

https://teletype.in/@risalekz.com/f5QLZ3w2

* Адам баласы мына ғалам ағашының ең соңғы, өте мазмұнды жемісі және

* Мұхаммедтің (аләйһиссалату уәссалам) ақиқаты жағымен ғаламның негізі дәнегі, және

* ғалам бейне бір алып Құран десек адамзат оның аят-ул Күбрасы, немесе исм-і Ағзамды қамтитын аят-ул Күрсисі,

* ғалам сарай десек ол оның сыйлы қонағы, әрі сол сарайдың басқа тұрғындарын басқаруға құзырлы тынымсыз таппайтын қызметкері және

* “ғалам” шаһарындағы жер шары аудандағы баубақшасында,егін алқабында кіріс-шығысына жауапты, өнімін қадағалаушы сондай-ақ,

* жүздеген пән мен мыңдаған өнер үйретілген, жүрген жері айқайшу, аса жауапты бақылаушы қызметші,

* “ғалам” елінің жер шары өңірінде Әзәл мен Әбәд Патшасының жіті бақылауындағы тексеруші дейтін жоғары мәртебелі халифа,

* аз-көп бүкіл амалынан сұраққа тартылатын билеуші және

* аспан мен жер, таудың өзі тартынған ұлы аманатты мойнына алған,

* алдында екі ғажайып жол жатқан, біреуімен жүрсе тіршілік иелерінің ең сорлысы, ал екіншісімен кетсе ең бақыттысы және

* мағынасы терең құлшылық жасауға міндетті абд-ы күлли, яғни жан-жақты құл, һәм ғалам Иесінің исм-і Ағзамына яғни ең ұлы есіміне бөленген және

* Оның бүкіл есімдерін қамтитын мазмұнды айна,

* Субханның сөзі мен үндеуін ұғатын ерекше тұлға және

* тірі жандардың ең мұқтажы, өзі өте пақыр әрі әлсіз бола тұра шексіз арман, тілектері бар, сонымен бірге

*сансыз дұшпандары мен тиісіп, аяқтан шалатын жаулары көп бейшара тіріжан,

* өте қабілетті, өмірдің ләззатын ала алмайтын мұңлық, алса да онысы өкінішке айналатын,

* мәңілікке құштар әрі аса мұқтаж әрі оған лайық, бақилықты, соңсыз бақытты жан-жақты шексіз дұғалармен сұрайтын,

* жалынып жалбарынған, тіпті оған бүкіл дүние қызығы берілсе оның әлгі мәңгілікке деген арманына жетпейтін

* және өзіне жақсылық жасап жарылқағанды табынатындай қатты жақсы көрген, сүйкімді де сүйікті өте таңғажайып Сәмедани Құдіреттің мұғжизасы, керемет жаратылыс болып табылатын,

* Және кейбір сезімдері ғаламды қамтитын, өзінің мәңгілік үшін жаратылғанына бүкіл сезім-мүшелері куәлік ететін…

#Аса-й Мұса #34

Әрбір әлем қабілетіне қарай сол сәуленің нұрына бөленген. Ғалам да барлық әлемдерімен бірге сол сәуле арқылы тірі әрі жарық болып тұр.

Әйтпесе, адасқандардың ойлағанындай, уақытша және сырты ғана тірі бір әлем көрініп, бүкіл әлем үлкен әрі қорқынышты жаназа тәрізді қараң қалған болар еді. Міне, осылайша тіріліктің сыры арқылы иманның Тағдыр мен Қазаға деген шартының кеңге жайылған жақтары ашылып, әрі түсінікті болады, әрі бекітіле түседі. Яғни, шәhәдет әлемі мен көз алдымыздағы көрінген денелер өздерінің жүйелі тәртіптерімен және пайдалы нәтижелері арқылы тірі екендіктерін қалай көрсетсе, ғайып әлемі яғни өткен шақ пен болашақ мақұлықтарының да ойша тірі мағынауи бар екені әрі олардың барлығы жанды, рухы бар ғылыми болмыс иелері екені шүбәсіз. Қаза мен тағдыр таспасы арқылы әлгі мағынауи тіріліктің белгілері, тағдыр болып байқалады, көрінеді.

Материялық әлем мен рухани әлемді бір-бірінен ажырата білу керек. Араластырып алса, қателеседі. Мысалы: Сенің тар бір бөлмең бар делік. Бірақ оның төрт жағы да айнамен қапталған. Сен ішіне кірген кезде, ол жер үлкен алаң сияқты болып көрінеді. Егер, мен бөлмемді үлкен алаң сияқты етіп көріп тұрмын десең, дұрыс айтасың. Ал, бөлмем үлкен алаң сияқты кең десең, қателесесің. Өйткені, мысали әлемді шын әлеммен шатастырып аласың. Сонымен жер шарының жеті қабат екендігіне қатысты кейбір Әһли Кәшфтің Кітап пен Сүннеттің таразысынан өткізбей айтқан суреттеулері, тек қана, география ғылымы қарастыратын материялық жағдайдан тұрмайды.

Мысалы, олар «Жердің бір қабаты жындар мен ифриттердікі, кеңдігі мыңдаған жылдық» – дейді. Ал, бір-екі жылда айналып шығуға болатын Жер шарына ондай ғажайып жерлер сыймайды. Бірақ, Жер шарын мағына әлемі мен мысал әлеміндегі және берзах әлемі мен рухтар әлеміндегі қарағайдың дәні деп ойласақ, сол дәннен өніп шыққан мисали ағаш, әлгі дәнмен салыстырғанда зәулім қарағайдай болады. Сондықтан кейбір әһли шуһуд әулиелер, рухани самғау кезінде, мысал әлемінде Жер шарының кейбір қабаттарын өте үлкен, мыңдаған жылдық жол жүретіндей етіп көреді. Көргендері анық.

Бірақ мысал әлемінің көрінісі материялық әлемге ұқсайтындықтан екі әлемді біріктіріп көреді. Солай түсінеді. Өз-өздеріне келгеннен кейін көргендерін сол қалпында жазған кезде, өлшемсіз боп шығады. Басқалар оны шындыққа жанаспайды деп санайды. Кішкене бір айнаға үлкен сарай мен бақшаның сыйып кететіні секілді, материялық әлемнің бір жылдық алаңы, мисали болмыстар мен мағыналық ақиқаттардың мыңдаған жылдық кеңістігін қамтиды.

Бұл мәселеден түсінікті болғанындай, көзбен көрудің дәрежесі, ғайыпқа иман келтірудің дәрежесінен көп төмен. Яғни, тек қана көргендеріне сүйенетін кейбір әулиелердің толық түсініксіз кәшфтері, Пайғамбарлардың ізбасарлары болған Асфиялар мен Ақиқатшылдардың Құранға және Уақиға байланысты, сондай-ақ, ғаиби болғанымен саф, толық түсінікті Иман ақиқаттарына байланысты дұрыс үкімдеріне жете алмайды. Демек, бүкіл кәшфтердің, әр түрлі халдерге кіріп, ғайыпты көрудің, ләззат алудың таразысы – Кітап пен Сүннет. Өлшемдері – Кітап пен Сүннеттің қасиетті шарттары мен ақиқатшыл Асфияның нақты қағидалары.

#18-мектуб,#10-сөз

Біліп қойыңдар: Бізді зиярат етушілер я дүниелік мәселе үшін келді. Ол есік жабық. немесе ақыреттік мәселелер үшін келеді.

Онда да екі есік бар: Біріншісі я, жеке басымды қасиетті санап, жоғарғы мәртебе иесі деп ойлап келеді. Ол есік те жабық. Өйткені, мен өзімді мақтамаймын, мені мақтағандарды да қоштамаймын. Өз өзімді мақтауыма жол бермеген жаратушы Хаққа мың шүкір.

Екіншісі, тек Құран Хакимнің қызметшісі болуым жөнінен, бұл есіктен кіргендерді төбеме көтере қабылдаймын. Олар да үш түрлі болады: Я, дос болады, я бауыр болады, я шәкірт болады.

Достың ерекшелігі мен шарты мынадай: Сөздерге және Құран нұрларына қатысты болған қызметімізге шынайы тараптар болуы және хақсыздыққа, бидғалар мен адасушыларға тараптар болмауы керек. Өздері де Рисалелерден пайдалануға тырысуы керек.

Бауырдың ерекшелігі мен шарты мынадай: Сөздерді жаюға шындап тырысуына қоса, бес парыз намазын етуі, жеті үлкен күнәні жасамауы керек.

Шәкірттің ерекшелігі мен шарты мынадай: Сөздерді өзінің меншігі секілді сезініп иелік етуі, өмірінің ең маңызды міндеті соны жазу, жаю және соған қызмет ету деп білуі керек. Міне, осы үш топ, менің үш тұлғалық бейнеммен байланыста. Дос, менің жеке тұлғалық бейнеммен байланыста болады. Бауыр, құл ретіндегі және құлшылығым тұрғысындағы тұлғаммен байланыста болады. Ал шәкірт, Құран Хакимнің жаршысы ретіндегі және ағартушылық міндетіндегі тұлғаммен байланыста болады.

Осы байланыстардың да үш жемісі бар:

Біріншісі: Құранға қызмет тұрғысында, Құран жауһарларын менен немесе Рисалей Нұрдан дәріс ретінде қабылдау. Бір дәріс болса да.

Екіншісі: Құлшылығым тұрғысында, ақыреттік табыстарыма үлескер болады. Үшіншісі: Иләһи дәргаһқа бәріміз бірге бет бұрып, көңіл байласып, Құран Хакимге қызмет ету жолында қол ұстасып, таупиқ және һидаят сұрауда қатар жүреді… Егер шәкірт болса: әр таңда, үнемі есімде, кейде қиялымда да бірге болады, үлескер болады.

#26-мектуб,4-тақырып,10-мәселе

Жауап: Құран Хакимге қызмет, менің саясатқа араласуыма қатаң түрде тыйым салды. Тіпті, саясат туралы ойлаудың өзін мүлде ұмыттырды. Әйтпесе, басымнан өткен шытырман өмірім куә, өзім ақиқат деп сенген ісімнен ешқашан қорқып, шегініп көрмеппін. Қорқа қоятын дәнеңем де жоқ қой. Бұл дүниеде ажалым келмеген соң ғана жүрмін. Бала-шаға, дүние-мүлік дейтін ештеңем жоқ. Рияшылдыққа итермелейтін дүниелік атақ-даңқымды көтерушілерге емес, құлдыратушыларға рахмет айтамын… Ажалдан басқа не қалды? Оның өзі Жаратушы Халиқ-ы Зүлжәлалдың құзырында, уақыты келмей оған ешкім араласа алмайды. Онсыз да абыройлы өлімді, қорлықта өмір сүруден артық санайтындарданмын.

Бұрынғы Саид секілді біреу былай деген екен:
وَ نَحْنُ اُنَاسٌ لَا تَوَسُّطَ بَيْنَنَا ٭ لَنَا الصَّدْرُ دُونَ الْعَالَم۪ينَ اَوِ الْقَبْرُ

Құранға қызмет ету, мені қоғамдық өмірдің саясатына араласудан алыстатып отыр. Адамзат өмірі дегеніміздің өзі – жолаушылық. Құранның нұрымен зер сала қарасам, дәл қазіргі жағдайда бұл жол батпаққа кірді. Бейшара адамзат осы жиіркенішті, сасық, батпақты жолда жығылып-сүрініп кетіп барады.

Алайда, адамзаттың бір тобы бөгетсіз сара жолды тауып сонымен жүріп барады. Ал бір тобы әлгі батпақты жолдан аман шығу үшін қолдарынан келгенше кейбір құралдарды тауып алған. Көпшілігі сол батпақты жолдың тереңіне түсіп, қараңғылықтан шығар жол таппай мүлде адасуда.

Ал әлгі батпақты жолдағылардың жүзден жиырмасы мастыққа түскендіктен, сасық батпақты жұпар иісті әтір деп, бет-ауызына жағып, былғануда, сүрініп-қабынып жүріп, батып кетіп жатыр. Қалған сексен пайызы бұл жолдың батпақты былғаныш екенін білсе де, басқа таза, даңғыл жолға түсудің амалын білмегендіктен, амалсыз, аң-таң. Бұларға қарсы қолданар екі шара бар.

Біріншісі: Әлгі мас жиырма пайыздың есін жыйдыратын амал, оларды таяқтап ояту.

Екіншісі: Сексен пайыз есі шығып, аң-таң қалғандардың көзін нұр арқылы ашып, даңғыл жолды көрсету.

Байқасам, әлгі жиырмаға қарсы сексен адам қолына таяқ ұстап алған. Ал, анау аң-таң болған сексеннің көзін ашатын нұр оларға толық көрсетіліп жатқан жоқ, көрсетілген жағдайда да бір қолына таяқ, бір қолына нұр ұстағандықтан сенімсіздік туғызуда. Аң-таң байғұс адам: «Япырау, мені нұрмен алдап шақырып алған соң, таяқпен ұрып жықпақ па?» деп, күдіктенуде. Сонымен қатар кейбір кедергілердің кесірінен таяқ сынып қалса … нұр да жоқ болып кетуде, не сөніп қалуда.

Мұндағы батпақ дегеніміз – адасушылыққа, дінсіздікке, қызық құмарлыққа салынып, тура жол таппай қалған адамзат қоғамы. Ал, мастар дегеніміз – бұрыс жолда жүруден ләззат алатын тәкәппар қырсықтар. Ал, аң-таң қалғандар дегеніміз – адасу жолынан шаршап, тура жолды қалай табарын білмей сенделіп қалғандар. Ал таяқ дегеніміз, саяси ағымдар.

Ал, жарық нұр дегеніміз – Құран ақиқаттары.

Нұрға қарсы күресуге, дұшпандық етуге болмайды. Қуылған шайтаннан басқа, одан жиіркенетін ешкім жоқ. Міне, мен де Құран нұрына бөлену үшін

اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ وَ السِّيَاسَةِ

деп, саясат сойлын тастап, қос қолыммен нұрға жабыстым. Байқасам, саясаттың ішінде жүргендердің екі жағында да яғни, жақтастарда да, қарсыластарда да нұрға құштарлар бар.

Бүкіл саяси ағымдар мен соларға жақтас болудың барлығынан жоғары, олардың бір-біріне деген өшпенділік көзқарастарынан таза, жоғарғы дәрежеде берілетін Құран дәрістері мен көрсетіліп жатқан Құрани нұрлардан ешкімнің де тартынбауы және олардан күмәнданбауы керек. Ал, дінсіздікті, дінге жасалып жатқан қастандықты саясат санап, соларға жақтасып жүрген адам бейнесіндегі шайтандар мен адамша киінген хайуандар болса, басқа мәселе. Әлһамдулиллаһ, саясаттан аулақ тұру арқылы, Құранның алмастай асыл ақиқаттарының құнын, шиша сынықтарының нарқына түсірмедім. Барлық топтардың көз алдында бұл алмастар барған сайын жарқырай түсіп, құны артады әлі.

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذ۪ى هَدٰينَا لِهٰذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِىَ لَوْلَٓا اَنْ هَدٰينَا اللّٰهُ لَقَدْ جَٓاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ

اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاقِى

Саид Нұрси